جای جوش یکی از مشکلاتی است که حتی پس از کنترل آکنه هم میتواند روی پوست باقی بماند. گاهی صورت از نظر جوشهای فعال کاملاً بهبود پیدا کرده، اما فرورفتگیها و ناهمواریها همچنان دیده میشوند. در چنین شرایطی، انتخاب روش درمان به نوع اسکار بستگی دارد؛ چون همه جای جوشها ساختار یکسانی ندارند.
فیلمهای مرتبط با جای جوش و بخیه
در این مقاله میخوانید
سه نوع از شایعترین اسکارهای فرورفته آکنه، آیسپیک (Ice Pick)، باکسکار (Boxcar) و رولینگ (Rolling) هستند. ممکن است هر سه روی یک صورت دیده شوند، اما عمق، شکل و نحوه اتصال آنها به بافت زیرین متفاوت است. به همین دلیل، درمانی که برای یک نوع اسکار نتیجه خوبی دارد، لزوماً برای نوع دیگر مناسب نیست.

اسکار آکنه چیست و چرا جای جوش فرورفته میشود؟
اسکار آکنه یا Acne Scar به تغییر ماندگاری گفته میشود که پس از التهاب و آسیب بافتی ناشی از جوش ایجاد میشود. هنگام ترمیم پوست، تولید و سازماندهی کلاژن ممکن است به شکل طبیعی انجام نشود. در نتیجه، بخشی از پوست پایینتر از سطح اطراف قرار میگیرد یا بافتی برجسته به وجود میآید.
البته هر اثری که پس از جوش باقی میماند، اسکار واقعی نیست. لکههای قرمز یا قهوهای پس از التهاب ممکن است بهمرور کمرنگ شوند، اما اسکار فرورفته معمولاً به درمانهای اختصاصیتری نیاز دارد.
بهطور کلی، جای جوش را میتوان در چند گروه قرار داد:
- اسکار آتروفیک: فرورفتگی ناشی از کاهش یا اختلال در بافت کلاژن.
- اسکار هیپرتروفیک: جای زخم برجستهای که در محدوده زخم اولیه باقی میماند.
- کلوئید: رشد بیش از حد بافت اسکار که از محدوده زخم اولیه فراتر میرود.
- لک پس از التهاب: تغییر رنگ پوست پس از بهبود جوش که الزاماً اسکار نیست.
در این مقاله تمرکز ما بر سه نوع اسکار آتروفیک آیسپیک، باکسکار و رولینگ است.

انواع جای جوش فرورفته چه تفاوتی دارند؟
برای تشخیص اولیه، به شکل فرورفتگیها، لبههای آنها و عمق اسکار توجه میشود. البته تشخیص قطعی باید با معاینه پوست انجام شود؛ زیرا در بسیاری از افراد چند نوع اسکار بهطور همزمان وجود دارد.
۱. اسکار آیسپیک (Ice Pick Scar)
اسکار آیسپیک یکی از انواع جای جوش فرورفته است که ظاهر آن شبیه سوراخی باریک و عمیق روی پوست به نظر میرسد. دهانه این اسکار معمولاً کوچک است، اما مسیر آن به لایههای عمیقتر پوست امتداد پیدا میکند.
این نوع جای جوش ممکن است از دور شبیه منافذ باز دیده شود. بااینحال، اسکار آیسپیک معمولاً عمق و ساختار متفاوتی دارد و با مراقبتهای معمول یا محصولات کوچککننده منافذ از بین نمیرود.
ویژگیهای اصلی اسکار آیسپیک:
- دهانه باریک و نسبتاً کوچک دارد.
- به شکل سوراخ عمیق یا نقطه فرورفته دیده میشود.
- لبههای آن معمولاً تیز و مشخص هستند.
- بیشتر روی گونهها و گاهی پیشانی دیده میشود.
- ممکن است با وجود اندازه کوچک، درمان دشوارتری داشته باشد.
بهترین روشهای درمان اسکار آیسپیک چیست؟
درمان به عمق، تعداد و محل اسکارها بستگی دارد. روشهایی مانند پانچ اکسیزیون یا پانچ الویشن و در موارد مناسب TCA CROSS ممکن است برای بعضی از این اسکارها استفاده شوند.
در روش TCA CROSS، مقدار کنترلشدهای از اسید تریکلرواستیک با تکنیک تخصصی داخل اسکار قرار میگیرد تا فرایند ترمیم و بازسازی موضعی تحریک شود. این روش با لایهبرداری معمول صورت تفاوت دارد و انجام آن در خانه میتواند باعث سوختگی، لک یا بدتر شدن اسکار شود.
اگر اسکار بسیار عمیق یا مقاوم باشد، پزشک ممکن است روشهای پانچ را بررسی کند. لیزر فرکشنال نیز در برخی بیماران بهعنوان بخشی از برنامه درمانی کاربرد دارد، اما معمولاً برای اسکارهای باریک و عمیق بهتنهایی انتخاب ایدئالی نیست.
۲. اسکار باکسکار (Boxcar Scar)
اسکار باکسکار به شکل فرورفتگی گرد یا بیضی با لبههای مشخص دیده میشود. برخلاف آیسپیک، دهانه آن معمولاً پهنتر است و کف اسکار میتواند صاف یا نسبتاً مسطح باشد.
این نوع جای جوش از نظر ظاهری شبیه فرورفتگی کوچکی است که لبههای آن بهوضوح از پوست اطراف جدا شدهاند. عمق باکسکارها متفاوت است و همین موضوع در انتخاب روش درمان نقش مهمی دارد.
ویژگیهای اصلی اسکار باکسکار:
- دهانهای پهنتر از اسکار آیسپیک دارد.
- لبههای آن نسبتاً واضح و مشخص هستند.
- کف اسکار ممکن است صاف یا ناهموار باشد.
- به دو گروه سطحی و عمیق تقسیم میشود.
- معمولاً روی گونهها و شقیقهها دیده میشود.
بهترین روشهای درمان اسکار باکسکار چیست؟
برای اسکارهای باکسکار سطحی، روشهایی مانند لیزر فرکشنال، میکرونیدلینگ یا برخی درمانهای بازسازیکننده پوست ممکن است به بهبود بافت کمک کنند.
در اسکارهای عمیقتر، پانچ الویشن یا روشهای جراحی محدود میتوانند در بیماران منتخب مطرح شوند. انتخاب روش به شکل لبهها، عمق فرورفتگی و وضعیت پوست بستگی دارد.
لیزر فرکشنال با ایجاد آسیبهای کنترلشده، فرایند ترمیم و بازسازی کلاژن را تحریک میکند. بااینحال، میزان پاسخ در همه افراد یکسان نیست و معمولاً برای مشاهده تغییر قابلتوجه به چند جلسه نیاز است.
در پوستهای مستعد لک پس از التهاب، بهخصوص پوستهای تیرهتر، انتخاب دستگاه و تنظیمات درمان باید با دقت انجام شود.
۳. اسکار رولینگ (Rolling Scar)
اسکار رولینگ معمولاً به شکل فرورفتگیهای پهن، کمعمق و موجدار دیده میشود. در این نوع اسکار، سطح پوست ناهموار است و در بعضی زوایا حالتی شبیه موج یا فرورفتگیهای نرم دارد.
علت مهم این ظاهر، وجود نوارهای فیبروتیک است که پوست را به بافتهای زیرین متصل میکنند. این اتصالات باعث میشوند بخشی از پوست به سمت پایین کشیده شود.
ویژگیهای اصلی اسکار رولینگ:
- فرورفتگیها معمولاً پهن و کمعمق هستند.
- لبههای آنها نسبت به باکسکار وضوح کمتری دارند.
- پوست حالت موجدار یا ناهموار پیدا میکند.
- سایههای روی صورت میتوانند این فرورفتگیها را واضحتر کنند.
- در بسیاری از موارد، اتصالات فیبروتیک زیر پوست نقش مهمی دارند.
بهترین روش درمان اسکار رولینگ چیست؟
سابسیژن یکی از روشهای مهم درمان اسکار رولینگ است. در این تکنیک، پزشک با ابزار مناسب، اتصالات فیبروتیک زیر اسکار را آزاد میکند تا کشش رو به پایین کاهش یابد.
پس از سابسیژن، بسته به وضعیت پوست، ممکن است از روشهایی مانند لیزر فرکشنال یا میکرونیدلینگ برای بهبود بافت سطحی استفاده شود. در برخی موارد نیز درمانهای تکمیلی دیگری در نظر گرفته میشوند.
نکته مهم این است که لیزر بهتنهایی همیشه نمیتواند اتصالات عمیق اسکار رولینگ را آزاد کند. به همین دلیل، شناسایی این اتصالات پیش از انتخاب درمان اهمیت زیادی دارد.

جدول مقایسه اسکار آیسپیک، باکسکار و رولینگ
جدول زیر به شما کمک میکند تفاوت این سه نوع جای جوش را سریعتر بشناسید.
| ویژگی | آیسپیک | باکسکار | رولینگ |
|---|---|---|---|
| شکل ظاهری | سوراخ باریک و عمیق | فرورفتگی پهن با لبه مشخص | فرورفتگی موجدار |
| عرض دهانه | کم | متوسط تا زیاد | معمولاً زیاد |
| عمق | اغلب زیاد | سطحی تا عمیق | متغیر، اغلب همراه با کشش بافت |
| وضعیت لبهها | باریک و مشخص | واضح و نسبتاً تیز | نرم و نامشخص |
| عامل مهم در ساختار | تخریب موضعی و عمقی بافت | کاهش بافت در محدوده مشخص | اتصال فیبروتیک به بافت زیرین |
| درمانهای قابل بررسی | TCA CROSS، پانچ | لیزر فرکشنال، میکرونیدلینگ، پانچ در موارد منتخب | سابسیژن و درمانهای تکمیلی |
این جدول برای آشنایی اولیه است. یک اسکار ممکن است ویژگیهای ترکیبی داشته باشد و انتخاب درمان تنها با مشاهده عکس همیشه امکانپذیر نیست.
چگونه نوع جای جوش را تشخیص دهیم؟
تشخیص اسکار فقط به اندازه فرورفتگی مربوط نمیشود. پزشک متخصص پوست، شکل اسکار، عمق آن، میزان چسبندگی به بافت زیرین و وضعیت کلی پوست را بررسی میکند.
برای مثال، ممکن است دو فرورفتگی از نظر اندازه مشابه باشند، اما یکی به دلیل اتصالات فیبروتیک به سابسیژن نیاز داشته باشد و دیگری با روشهای بازسازی سطح پوست بهتر پاسخ دهد.
در معاینه، معمولاً به این موارد توجه میشود:
- عمق و عرض فرورفتگیها.
- تیز یا نرم بودن لبههای اسکار.
- وجود چسبندگی به بافت زیرین.
- رنگ پوست و سابقه ایجاد لک پس از التهاب.
- وجود جوش فعال یا التهاب مداوم.
- سابقه درمانهای قبلی و میزان پاسخ به آنها.
اگر هنوز جوشهای فعال و ملتهب دارید، کنترل آکنه معمولاً باید پیش از شروع درمانهای تهاجمی اسکار در اولویت قرار گیرد.
کدام روش برای درمان جای جوش بهتر است؟
پاسخ به این سؤال برای همه افراد یکسان نیست. بهترین روش به نوع اسکار، عمق آن، رنگ پوست، میزان چسبندگی و سابقه درمان بستگی دارد.
لیزر فرکشنال برای جای جوش
لیزر فرکشنال با ایجاد ستونهای میکروسکوپی آسیب کنترلشده در پوست، فرایند ترمیم و بازسازی کلاژن را تحریک میکند. این روش میتواند برای بهبود بافت و کاهش وضوح بعضی اسکارهای آتروفیک، بهویژه انواع باکسکار و برخی اسکارهای ترکیبی، مفید باشد.
بااینحال، نوع لیزر اهمیت زیادی دارد. لیزرهای ابلیتیو و غیـرابلیتیو از نظر شدت، دوره نقاهت و خطر عوارض یکسان نیستند.
قرمزی، تورم، پوستهریزی و تغییر رنگ پوست از عوارض احتمالی هستند. در پوستهای تیرهتر، خطر لک پس از التهاب باید با دقت ارزیابی شود.
سابسیژن برای اسکارهای فرورفته
سابسیژن بیشتر برای اسکارهایی مطرح میشود که بهدلیل نوارهای فیبروتیک به بافت زیرین متصل شدهاند. این روش با آزاد کردن اتصالات، امکان بالا آمدن نسبی پوست را فراهم میکند.
اسکار رولینگ یکی از مهمترین مواردی است که ممکن است از سابسیژن سود ببرد. بااینحال، انتخاب بیمار و مهارت پزشک در کاهش خطر عوارض اهمیت زیادی دارد.
کبودی، تورم، درد و تجمع خون زیر پوست از عوارض احتمالی هستند. در بعضی افراد نیز ممکن است به جلسات تکمیلی نیاز باشد.
میکرونیدلینگ برای جای جوش
میکرونیدلینگ با ایجاد سوراخهای بسیار ریز و کنترلشده، مسیرهای ترمیم پوست را فعال میکند. این روش میتواند به بهبود تدریجی بافت بعضی اسکارهای سطحی تا متوسط کمک کند.
بااینحال، اثر آن به نوع اسکار بستگی دارد. میکرونیدلینگ معمولاً نمیتواند بهتنهایی اتصالات عمیق اسکار رولینگ را آزاد کند یا همه اسکارهای آیسپیک را از بین ببرد.
قرمزی و التهاب موقت از عوارض احتمالی آن است. انجام این روش روی آکنه فعال و ملتهب میتواند مشکلساز باشد؛ بنابراین، ارزیابی پوست پیش از درمان ضروری است.
TCA CROSS برای اسکار آیسپیک
در روش TCA CROSS، اسید تریکلرواستیک بهصورت نقطهای و با تکنیک تخصصی داخل اسکار قرار میگیرد. هدف، تحریک بازسازی موضعی بافت است.
این روش ممکن است برای بعضی اسکارهای آیسپیک و اسکارهای باریک مناسب باشد، اما به مهارت بالای درمانگر نیاز دارد. استفاده خودسرانه از اسیدهای غلیظ میتواند موجب سوختگی، لک و حتی تشدید اسکار شود.
پانچ اکسیزیون و پانچ الویشن
این روشها برای برخی اسکارهای عمیق و مشخص به کار میروند.
در پانچ اکسیزیون، اسکار بهصورت محدود برداشته میشود و محل آن بخیه میخورد. در پانچ الویشن، بخش فرورفته بافت آزاد میشود و به سطح پوست نزدیکتر قرار میگیرد.
این روشها برای همه اسکارها مناسب نیستند و خودشان نیز ممکن است جای زخم جدیدی ایجاد کنند. تصمیمگیری درباره آنها باید پس از معاینه انجام شود.
چرا ترکیب چند روش درمان جای جوش نتیجه بهتری میدهد؟
در بسیاری از افراد، اسکارها ترکیبی هستند. ممکن است روی یک گونه، فرورفتگیهای باریک آیسپیک، اسکارهای باکسکار با لبه مشخص و فرورفتگیهای موجدار رولینگ همزمان وجود داشته باشند.
در چنین شرایطی، یک روش واحد ممکن است فقط بخشی از مشکل را هدف قرار دهد.
برای مثال، پزشک ممکن است ابتدا اتصالات فیبروتیک اسکارهای رولینگ را با سابسیژن آزاد کند. سپس برای بهبود بافت سطحی، لیزر فرکشنال یا روش دیگری را در زمان مناسب در نظر بگیرد. اسکارهای باریک و عمیق نیز ممکن است به درمان موضعی اختصاصی نیاز داشته باشند.
البته ترکیب درمانها به معنای انجام همزمان همه روشها نیست. فاصله جلسات، میزان التهاب و توان ترمیم پوست باید در برنامه درمانی لحاظ شوند.
هدف درمان اسکار، کاهش عمق و وضوح جای جوش است؛ نه تضمین حذف کامل آن. میزان بهبود در افراد مختلف متفاوت است و گاهی برای رسیدن به نتیجه مناسب به چند مرحله درمان نیاز خواهد بود.
چه زمانی درمان جای جوش را شروع کنیم؟
اگر آکنه هنوز فعال است، ابتدا باید آن را کنترل کرد. ایجاد مکرر جوشهای ملتهب میتواند باعث شکلگیری اسکارهای جدید شود و نتیجه درمانهای قبلی را تحت تأثیر قرار دهد.
پس از کنترل التهاب، پزشک میتواند نوع اسکار را ارزیابی و برنامه درمانی را طراحی کند. لازم نیست همیشه مدت ثابتی پس از آخرین جوش صبر کرد؛ زمان مناسب به وضعیت پوست و نوع روش پیشنهادی بستگی دارد.
اگر سابقه لک پس از التهاب، کلوئید یا ترمیم غیرطبیعی زخم دارید، حتماً پیش از درمان اطلاع دهید. این اطلاعات در انتخاب روش و تنظیم شدت درمان اهمیت دارند.
چگونه از ایجاد جای جوش جدید پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از اسکار معمولاً آسانتر از درمان آن است. برای کاهش احتمال ایجاد جای جوش، این نکات را رعایت کنید:
- آکنه را زودتر و بهصورت اصولی درمان کنید.
- جوشها را فشار ندهید و دستکاری نکنید.
- برای جوشهای عمیق و دردناک از متخصص پوست کمک بگیرید.
- از درمانهای خانگی تهاجمی و لایهبرداری بیش از حد خودداری کنید.
- از ضدآفتاب وسیعالطیف با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید.
- در صورت ایجاد لک یا اسکار، پیش از انتخاب روشهای تهاجمی مشاوره بگیرید.
ضدآفتاب بهویژه برای کاهش تشدید لکهای پس از التهاب اهمیت دارد؛ اما بهتنهایی اسکار فرورفته را از بین نمیبرد.
جمعبندی
جای جوش فرورفته به سه نوع اصلی تقسیم میشود: آیسپیک، باکسکار و رولینگ. اسکار آیسپیک ظاهری باریک و عمیق دارد. باکسکار با لبههای مشخص شناخته میشود. در مقابل، اسکار رولینگ سطح پوست را موجدار و ناهموار میکند.
هر نوع اسکار به درمان متفاوتی نیاز دارد. برای اسکار آیسپیک، روشهایی مانند TCA CROSS و پانچ کاربرد دارند. لیزر فرکشنال و میکرونیدلینگ میتوانند به بهبود اسکار باکسکار کمک کنند. سابسیژن نیز یکی از روشهای مؤثر برای اسکار رولینگ است.
گاهی ترکیب چند روش، نتیجه بهتری ایجاد میکند. بااینحال، انتخاب درمان باید پس از معاینه متخصص پوست انجام شود. میزان بهبود به عمق اسکار، نوع پوست و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد.
برای انتخاب بهترین روش درمان جای جوش، ابتدا نوع اسکار خود را بشناسید. سپس با مشاوره تخصصی، روش مناسب پوستتان را انتخاب کنید.
سوالات متداول درباره انواع جای جوش
۱. کدام نوع اسکار آکنه درمان سختتری دارد؟
اسکار آیسپیک بهدلیل باریک بودن دهانه و عمق زیاد، معمولاً به درمان اختصاصی نیاز دارد. بااینحال، سختی درمان فقط به نوع اسکار وابسته نیست و عمق، تعداد، رنگ پوست و سابقه درمان نیز اهمیت دارند.
۲. تفاوت اسکار آیسپیک و باکسکار چیست؟
آیسپیک دهانهای باریک و عمقی شبیه سوراخ دارد. باکسکار معمولاً پهنتر است و لبههای واضحتری دارد. این تفاوت در انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.
۳. چرا اسکار رولینگ به سابسیژن نیاز دارد؟
در بسیاری از اسکارهای رولینگ، نوارهای فیبروتیک پوست را به بافت زیرین متصل میکنند. سابسیژن این اتصالات را آزاد میکند و میتواند به کاهش فرورفتگی کمک کند.
۴. آیا لیزر فرکشنال همه انواع جای جوش را درمان میکند؟
خیر. لیزر فرکشنال ممکن است به بهبود بافت برخی اسکارها کمک کند، اما برای تمام انواع جای جوش بهتنهایی کافی نیست. اسکارهای عمیق آیسپیک یا اسکارهای چسبنده رولینگ ممکن است به روشهای اختصاصی نیاز داشته باشند.
۵. آیا میکرونیدلینگ برای اسکار آیسپیک مناسب است؟
میکرونیدلینگ میتواند در بهبود بعضی اسکارهای آتروفیک مفید باشد، اما اسکارهای باریک و عمیق آیسپیک معمولاً به درمان هدفمندتری نیاز دارند. انتخاب روش باید بر اساس معاینه انجام شود.
۶. چند جلسه برای درمان جای جوش لازم است؟
تعداد جلسات به نوع اسکار، روش درمان، شدت آسیب و پاسخ پوست بستگی دارد. بعضی افراد به چند جلسه درمان نیاز دارند و ممکن است درمان در چند مرحله متفاوت انجام شود. نتیجه نهایی نیز معمولاً تدریجی است.
۷. آیا جای جوش فرورفته کاملاً از بین میرود؟
درمان میتواند عمق و وضوح اسکار را کاهش دهد، اما حذف کامل همه فرورفتگیها تضمینشدنی نیست. میزان بهبود به ویژگیهای اسکار و روش درمان بستگی دارد.
۸. آیا میتوان همزمان اسکار آیسپیک، باکسکار و رولینگ را درمان کرد؟
بله، در بسیاری از افراد چند نوع اسکار همزمان وجود دارد. بااینحال، ممکن است برای هر نوع به روش متفاوتی نیاز باشد. پزشک زمانبندی درمانها را بر اساس شرایط پوست تعیین میکند.
۹. آیا درمان جای جوش روی پوست تیره خطرناک است؟
در پوستهای تیرهتر، احتمال لک پس از التهاب با بعضی روشهای تهاجمی بیشتر است. این موضوع به معنای ممنوع بودن درمان نیست؛ بلکه انتخاب روش، تنظیم شدت درمان و مراقبتهای پس از آن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۱۰. آیا ابتدا باید جوشهای فعال درمان شوند یا جای جوش؟
در بیشتر موارد، کنترل آکنه فعال در اولویت است. درمان اسکار در حضور التهاب کنترلنشده ممکن است با عوارض بیشتری همراه باشد و جوشهای جدید نیز میتوانند اسکار تازه ایجاد کنند. زمان شروع درمان باید توسط متخصص پوست تعیین شود.






پرسش پیشنهادی: ممکن است روی یک صورت هم اسکار رولینگ باشد هم باکسکار؟
بله، وجود چند نوع اسکار روی یک صورت رایج است. به همین دلیل ممکن است برنامه درمان ترکیبی باشد و برای همه فرورفتگیها یک روش یکسان انتخاب نشود.
پرسش پیشنهادی: با عکس موبایل میتوان نوع جای جوش را قطعی تشخیص داد؟
عکس برای ارزیابی اولیه مفید است، اما نور و زاویه میتوانند عمق را متفاوت نشان دهند. برای انتخاب روش، معاینه و بررسی بافت و چسبندگی اسکار هم ممکن است لازم باشد.
پرسش پیشنهادی: لک قهوهای صاف بعد از جوش هم جزو اسکار آیسپیک حساب میشود؟
خیر. تغییر رنگ صاف با فرورفتگی باریک و عمیق آیسپیک متفاوت است. تشخیص این تفاوت مهم است، چون درمان لک الزاماً ساختار یک اسکار فرورفته را اصلاح نمیکند.